حمیدرضا طغیانی خوراسگانی

کارشناس تغذیه


دریافت نوبت از منشی

ساعات پذیریش

نشانی ایمیل

برگزاري كلاس اآموزش تغذي

تداخل دارو و غذا

دکتر قناعتی داروساز

جعفر قناعتی

با تشکر از دکتر جعفر قناعتی

اگر دو داروی متفاوت را با هم بخورید و یا دارو را با غذا ، مصرف نمایید ممکن است اثرات متفاوتی در مقایسه با هنگامی که یک دارو را به تنهاییمی خورید در شما بوجود آورد . این امر در بسیاری از موارد می تواند مفید باشد و پزشکان برای بالا بردن تأثیر درمان ممکن است ازاین ترکیبات استفاده کنند . غالب اوقات بیش از یک دارو برای درمان سرطان یا فشار خون تجویز می شود . اما تداخل های ناخواسته و زیانبار نیز وجود دارند . این تداخل ها نه تنها بین داروهای تجویزی ، بلکه بین داروهای بدون نسخه نیز ممکن است بروز کنند . بنابراین بهتر است هشدارهای روی برچسب دارو را بخوانید و اگر دارویی را مصرف می کنید پزشک را در جریان بگذارید . یک دارو با داروی دیگر یا غذا ، به دلایل متعددی تداخل می کند .

تداخل دارویی به سه دسته بزرگ تقسیم میشود :

تداخل دارو با دارو : که در زمانی رخ میدهد که دو یا چند دارو با یکدیگر واکنش نشان دهند. این تداخل دارو با دارو میتواند موجب بروز عوارض جانبی غیر مترقبه شود. برای مثال، ترکیب شدن یک داروی آرام بخش که برای خوابیدن به شما کمک میکند و دارویی که برای رفع حساسیت مصرف میکنید، میتواند موجب کند شدن عکس العملهای شما شده و رانندگی، کار با دستگاههای مختلف و حتا انجام کارهای منزل را خطر آفرین کند.

تداخل دارو با غذا یا نوشیدنی : این حالت در اثر واکنش بین دارو و مواد خاص خوردنی یا نوشیدنی پدید می آید. برای مثال ترکیب الکل با بعضی از داروها میتواند موجب خستگی، خواب آلودگی و کند شدن عکس العمل فرد شود.

تداخل دارو با یک وضعیت خاص : این حالت در صورتی است که وضعیت خاص جسمانی یک شخص نسبت به یک داروی خاص واکنش نشان میدهد و دارویی ظاهرا بی آزار را به ماده ای خطرناک مبدل میسازد. برای مثال شخصی که دارای فشار خون بالا است، در صورت مصرف داروهای دکونژستان (ضد احتقان) بینی، ممکن است واکنشهای ناگواری را تجربه کند. داروهای بدون نسخه که طیف وسیعی را هم دربر میگیرند، معمولا دارای اطلاعاتی درباره محتویات دارو، شیوه استفاده از آن و اخطارهایی برای موقعیتهای خاص هستند که مطالعه آنها بسیار مهم است (این اطلاعات در داروهای ساخت ایران معمولا در یک بروشور در داخل جعبه قرار دارد).

قبل - بعد >>تداخلات غذا ـ دارو

مصرف همزمان دارو و غذا در بعضی از موارد باعث تغییر در اثر دارو می گردد .در این موارد معمولاً نیاز به تعویض دارو یا نوع تغذیه نمی باشد اما تغییر زمان مصرف دارو حائز اهمیت است .

- داروهائی که باید قبل از غذا مصرف شوند عبارتند از:

ampicillinد,antimuscarines,cholestyramine,clidinium-c,digoxin, dipyridamol,

(furosamide,fenfluramine,insulin(zn,Regular,NPH

15-30دقیقه قبل از صبحانه باید مصرف شوند.

INH,isosorbide,levodopa, Tmetoclopramide,penicilinV,procainamide,Quinidn,Rifampine, tetracyclin,Thyroxine.

(بجز داکسی سیکلین)
برخی از داروها که جذبشان با غذابه تاخیر می افتد ولی این امر درجذب کلی انها تاثیر مهمی ندارد فقط زمانی بایدقبل از غذا مصرف شوند که نیاز به یک اثر فوری از انها می باشد.

داروهائی که بایدبعد از غذا مصرف شوند عبارتند از:

AL,Mg hydroxide

Allopurinol,Amoxycillin,Dimenhydrinate,Diphenhydramine,Doxycycline,methenamine

mandelate,phenazopyridine,Qinacrine,simeticone,Theophyline,Theophyline,triamtrene-H

warfarin.

تاثیر این داروها بعد از غذا بیشتراست.

Carbamazepine,Caster-oil,Cimetidine,Digestive,Pancreatin,Paromomycin,Propranolol.

جذب این داروها همراه غذا بیشتر می شود.

خوشبختانه بسیاری از تداخلات دارویی خطرناک نیستند . بهترین راه برای حفظ سلامتی بیمار در مقابل تداخلات دارویی دانستن نکاتی از قبیل : چگونگی مصرف داروو چگونگی عملکرد داروها ( نسخه ای , بدوننسخه ) می باشد .

تداخلات غذا و دارو زمانی ایجاد می گردد که ماده غذایی مصرف شده برمواد موثر داروها اثر گذاشته و باعث کاهش جذب یا افزایش متابولیسم دارو گردد . برای مثال : اسید سیتریک موجود در میوه باعث کاهش اثر آنتی بیوتیک های گروه پنی سیلین می گردد و یا محصولات لبنی اثر ضد میکروبی تتراسایکلین را کاهش می دهند .

بسیاری از داروها تحت ثاثیر مواد غذایی قرار نمی گیرند , اما ممکن است اثرشان با موقع مصرف غذا و نوع غذا در ارتباط باشد در بسیاری از موارد زمان مصرف دارو ( قبل یا بعد از غذا ) قید می شود که می تواند با محل جذب دارو در سیستم گوارشی در ارتباط باشد .

توجه داشته باشید اطلاعاتی که در این مقاله آمده است شامل لیست کامل تداخلات نمی باشد . بهتر است در رابطه با داروهای مصرفی خودبا پزشک یا داروسازمشورت نمایید.

توجه

کلیه اطلاعاتی را که در رابطه با داروها ( بروشور ) می باشدبطور کامل مطالعه فرمائید . و در صورت بروز مشکل با پزشک یا داروساز مشورت نمایند .

طرح سوالات توسط بیماران

از پزشک خود در رابطه با داروهای تجویز شده ( نسخه ) سوال نماید و از داروساز دررابطه با مصرف همزمان غذاوداروهای نسخه ای یا داروهای غیر نسخه ای (OTC) سوال نماید .

سوالاتی که مطرحمی گردند عبارتند از:

1-آیا تمام غذاها را می توان با داروی تجویز شده مصرف نمود؟

2-آیا غذاهایی هستند که مصرف همزمان انهابا داروی تجویز شده باعث افزایش اثر دارو گردد؟

3-در صورت تداخل دارو و غذا آیا خوردن حجم بیشتری از ماده غذایی باعث افزایش این تداخلمیشود؟

4 -آیا مصرف همزمانویتامینها و مکمل غذایی یاسایر داروها ( بدون نسخه ) با داروی تجویز شدهتداخلی نخواهد داشت؟

انواع تداخلات دارویی

تداخل دارو با غذا , تداخل غذا با دارو

همانطور که می دانیم غذا بر اثر بخشی داروها موثر بوده و دارو نیز باعث تغییر در سوخت و ساز غذامی گردد (Two wayStreetخیابان دو طرفه یا ).


تداخل غذا با دارو

داروها جهت درمان و مراقبت از سلامتی بیماران می باشد در صورتیکه صحیح مصرف شوند موثر خواهند بود . نحوه تغذیه و نحوه زندگی کردنبسیاری از اوقاتباعث تغییراثر دارو در بدن می گردد.

توجه

بسیاری از آشامیدنی ها , الکل , کافئین و سیگار ممکن است با داروها تداخل داشته باشند این تداخلات به صورت کاهش اثر دارو یا ایجاد عوارض جانبی نمایان می گردد ( فاکتورهای شخصی مثل سن , وزن , جنس , مقدار مصرف در بروز تداخلات مهم می باشد ). مصرف داروهای ضد فشار خون (کاهش دهنده فشار خون ) به همراه ترکیبات شیرین بیان ( برای مثال قرص رگلیسن یا سایر ترکیبات ) ,نوشابه های الکلی ,موز,شکلات ,پنیر,انجیر,جگر,ماهی,ترشی,اناناس,مخمر,مالت ممکن است به علت امین های مؤثر بر افزایش فشارسبب کاهش اثر داروی کاهش دهنده فشار خون و متناوب با آن افزایش فشار خون می گردد(البته مصرف یکبار در روز ترکیبات شیرین بیان مشکلی را ایجاد نخواهد کرد ). مصرف همزمان شیر با غذا های قلیایی موجب از بین رفتن لایهECو بی اثر شدن دارو می گردد. استامینوفن:با کربوهیدرات ها(بیسکویت ,خرما,مربا..)ایجاد کمپلکس می کند که ممکن است میزان جذب (نه مقدار داروی جذب شده)به تاخیر افتد .همراه کافئیناثر دارو بیشتر می شود. مصرف همزمان غذاهای سرشار از پروتئین و کالری اثر دارو را افزایش می دهد. مصرف همزمان کلسیم با فیبرهای غلات ,سبوس,حبوبات واگزالات ریواس و اسفناج جذب کلسیم را کاهش می دهد. مصرف همزمان گلی کوزید های قلبی با شیر ولبنیات یا غذاهای حاوی کلسیم ممکن است اریتمی ایجاد کنند. گلیکوریس شیرین بیان هیپوکالمیرا القاء کرده و موجب افزایش مسمومیت از دیگوسین می شود.کربو هیدرات زیاد موجب کاهش جذب دارو می گردد. مصرف همزمان داروهای تیروئید ( لویتروکسین , لیوتیرونین ) همراه با مواد غذایی مثل چغندر ,کلم , کلم پیچ , سویا و... باعث افزایش اثر داروها موثر بر کم کاری این غده می گردد (این گیاهان حاوی ماده ای بنام goitrogensبود که باعث بهبود عملکردغده تیروئید می گرددمی باشند). دگزامتازون:مصرف 3-4فنجان چای یا قهوه ممکن است اثر دگزامتازون را افزایش دهد. اریترومایسین:اب میوه و یا مایعات اسیدی ممکن است تجزیه دارو را تسهیل کند. فروس سولفات:همراه با چای و قهوه ,حبوبات ,تخم مرغ,لبنیات ممکن است به صورت کمپلکس نامحلول در اید. گریزوفولوین:با غذاهای چرب جذب دارو افزایش می یابد. انسولین:وعده های صرف غذا باید مشخص باشد (مثلا 3بار در روز )در این صورت هیچ وعده ای نباید حذف شود. از شیرینی جات ونیز نوشابه های حاوی کافئین پرهیز نمایید. لوودوپا:همراه لوبیا,جگر گاو,مخمر ممکن است اثربخشی دارو کاهش یابدو لیتیوم کربنات:برای جلوگیری از مسمومیت با این دارو ,اب ونمک ضروری است. فنوتیازین:قهوه وچای زیاد جذب دارو را افزایش می دهد. کینیدین:همراه انتی اسیدها و غذاهای قلیلایی ممکن است دفع دارو کاهش یابد. وارفارین:سبزیجات برگدار سبز (کاهو,اسفناج,کلم,شلغم,سویا)اثر دارو را کاهش می دهد.بستنی جذب وارفارین را کم می کند وپیلز سرخ شده فعالیت ان را افزایش می بخشد. مصرف داروهای ضد آسم ( تئوفیلین , پردوافدرین ... ) همراه با گوشت قرمز کباب شده باعث کاهش اثر این داروها می گردد ( افزایش متابولیسم دارو توسط غذا ). مصرف داروی کینیدین همراه با آب مرکبات باعث افزایش طول اثر دارو می گردد ( کاهش متابولیسم دارو در بدن ). مصرف بیش از حد آب میوه باعث کاهش اسیدیته ادرار گشته و از دفع سریع یا نرمال داروهایاسیدیدر کلیه خودداری کرده و باعث افزایش غلظت دارو در خون و متناوب با ان افزایش عوارض جانبی دارو می گردد . مصرف همزمان داروهای آرام بخش و خواب آور با نوشابه های الکلی باعث افزایش اثر تضعیف کنندگی سیستم اعصاب ( خواب آوری , کوما , مرگ )این داروهامی گردد . مصرف همزمان دارو با مایعات داغ باعث از بین رفتن دارو وکاهش اثر داروخواهد شد .

توجه

قبل از مصرف دارو برچسب دارو را مطالعهنموده و در صورتنامفهوم بودن مطالببا پزشک یا داروساز مشورت نمائید.

تداخلات دارو با غذا

نوع دیگری از تداخلات دارویی , اثر داروها بر ارزش مواد غذایی می باشد که به تداخل دارو با غذا موسوم است.

مصرف همزمان داروهای ضد بارداری با مواد غذایی حاوی ویتامینB,باعث کاهش جذب این ویتامین می گردد.بهطور مثال خانم های مصرف کننده این داروها اغلب کمبود ویتامینB6و B9
( اسید فولیک ) دارند.

منابع ویتامینB:جگر , سبزیها با رنگ سبز تیره مثل اسفناج , گل کلم .

مصرف همزمان فنی توئین یا ویتامین D3باعث افزایش سرعت تحریب این ویتامین گشته که با مصرف مقادیر زیادی شیر با جگر این کمبود جبران خواهد گشت . داروهای شیمی درمانی باعث از بین رفتن اشتها , ایجاد تهوع و استفراغ و تغییر حس چشایی و بطور کلی باعث سو تغذیه میگردند .

تداخلات داروهای بدون نسخه ( OTC) با غذا

تمام تداخلات داروییصرفا مربوط به تداخلات داروهای نسخه ای(RX) و غذا نمی باشند , داروهای بدون نسخه(OTC) اصولاً خطرناک تر بوده زیرا این داروها بدون توجه به تداخلات همراه غذا مصرف می شوند .

مثال :

مصرف اسپرین باعث کمبود ویتامین Cمی شود بنابراین بهتر است این دارو همراه با آب میوه مصرفگردد .

مصرف داروهای مدر باعث دفع آب از بدن گشته که همراه با دفع آب پتاسیم نیز دفع می گردد برای جلوگیری از کاهش پتاسیم بهتر است از مواد غذایی مثل گوجه , پرتقال , آلو خشک , سیب زمینی , کشمش استفاده گردد .

( بجز اسپرینولاکتون که داروی مدر با حفظ پتاسیم خون می باشد ).

آنتی اسیدها باعث کاهش جذب فسفر موجود در غذا گشته و باعث کاهش غلظت فسفر یا هیپو فسفوتمیا می گردد که شامل علائمی مثل ضعف و خستگی , بی اشتهایی ,کمردرد می باشد بنابراین بیمارانی که آنتی اسید مصرف می نمایید باید مقادیر زیادی از ترکیبات حاوی فسفر مصرف نمایند ( گوشت قرمز حاوی فسفر زیادی است ).

تداخل دارو و آشامیدنی

اب:بهترین آشامیدنی است کهمی توانهمراه دارو استفاده کرد. البته در رابطه با ترکیبات آهن استثنا وجود دارد بهترین آشامیدنی برای افزایش جذب قرص آهن , آب پرتقال می باشد.
( آشامیدنیهای حاوی ویتامین ث مثل عصاره مرکبات , گوجه فرنگی و آب گریفورت باعث افزایش جذب آهن می گردند ).

تحقیقات نشان داده با مصرف ویتامین ث جذب آهن چندین برابر می گردد

الکل : الکل محلول خوبی برای مصرف با دارو نمی باشد این ماده باعث افزایش فعل انفعالات در رابطه با داروها گشته یا اثر آنها را چندین برابر می کند .

کاهش جذب دارو : الکل باعث کمبود روی و منیزیم در بدن می گردد و جذب ویتامین B6و آهن رامختل می نماید . اثر بر متابولیسم کبدی : تغییرات آنزیمی فعال شدن آنزیم های کبدی و خروج سریع دارو از بدن ( گاهاً عکس این عمل صورت می گیرد ). افزایش حلالیت : الکل باعث حل شدن پوشش داروها آهسته رهش یا کپسولهای گشته مصرف با داروهای تضعیف کننده CNS: مصرف الکل همراه با این داروها باعث کاهش سریع فشار خون و نارسایی تنفسی می گرددکه می تواند مرگبار باشد .

گریب فروت:گریپ فروت حاوی ترکیباتی است که هم تشکیل پلاکهای آترواسکلروز را کاهش می دهد و هم تکثیر سلولهای سرطانی را مهار می کند. با این وجود برخلاف سایر مرکبات با بسیاری از داروها تداخل دارد، بخصوص که همراه صبحانه مصرف شود. این تداخل از طریق مهار یکی از انواع سیستم های انزیمیدر کبدی(نوعیآنـزیمسیتوکروم P-450بنام سیتوکروم((P-4503A4(CYP3A4)و دیـــواره روده اعمــال می شود. این سیستـــم در کبد 30 درصد و در سلولهای اپتلیـال روده کوچک 70 درصد از کل سیستم آنزیمی موجود در آن قسمـــت را تشکیل می دهند. قابل توجه است که افراد مختلف به نسبت غلظتی از سیستم p-4503A4که در روده آنها باشد نسبت به اثر مهاری بر متابولیسم دارو واکنشهای متفاوتی نشان می دهند.ترکیبات فعال موجــود در عصاره گریپ فروت شامل Naringenin، Naringin، Quercetin، Kaempferolمی باشد. فراوانترین فلاونوئید موجود در آن Naringinمی باشد که تا 10 درصد از وزن خشک میوه را تشکیل می دهد. در واقع بو و مزه تلخ آن مربوط به وجود این ماده است. متابولیت آن Naringeninیک مهار کننده CYP3A4و CYP1A2می باشد. در واقع اثر مهاری عصاره گریپ فروت مربوط به هردو ترکیب فلاونوئید و فورانوکومارین موجود در آن می باشد.

بر اساس تحقیقات انجام شده آب گریفورت یا میوه گریفوت بر جذب و متابولیسم داروها موثر بوده و باعث افزایشغلظت سرمی دارو و ایجاد عوارض جانبی می گردد .

یک لیوان آب گریب فروت ( 250 سی سی ) باعث افزایش سطح سرمی داروها و افزایش طول اثر تا 3 برابر میشود . از اینرو در صورت مصرف آب گریبفروت قبل از ظهر ( صبح ) تا قبل از خوابیدن نمی توانید دارو مصرف کنید یا تحت نظارت پزشک باید دوزداروی مصرفی کم گردد توجه داشته باشید میزان تاثیر این ماده در افراد مختلف متفاوت است در بعضی موارد مشاهده شده در غلظت بسیار پائین باعث ایجاد مسمومیت دارویی شده در بعضی موارد نیز تاثیرخاصی نداشته است .

توصیه های دارویی

داروهای خاص را با آب گریب فروت مصرف ننمائید .داروهای خاص عبارتند از :

داروهای ضداضطراب(الپرازولام,میدازولام):مصرف همزمان این داروها با گریب فروت توصیه نمی شود. بوسپیرون:مصرف همزمان این دارو با عصاره گریب فروت منجر به افزایش غلظت خونی دارو تا 4 برابر غلظت معمول وافزایش عوارض جانبی می گردد. ضد افسردگی :سرترالین,نوعی داروی مهار کننده انتخابی بازجذب سروتونین می باشد که در درمان افسردگی,وسواس,حملات پانیک بکار می رود مصرف توام ان با عصاره گریب فروت باعث افزایش 5/1برابری در غلظت سرمیداروخواهد شد.کلومیپرامین داروی ضد افسردگی سه حلقه ای می باشد که در درمان افسردگی ووسواس بکار می رود ,تجزیه این دارو(متیلاسیون)توسط سیستمانزیمی روده و کبد صورت می گیرد بنابراینتداخل قابل ملاحظه ای در این رابطه وجود دارد. کاهش دهنده های فشار خون(ضد آریتمی, درمان آنژین ):انتاگونیست های کلسیم از دسته 1و4دی هیدروپیریدین(داروهای محلول در چربی)هستند مصرف همزمان این داروها با اب گریب فروت سبب افزایش عوارض دارواز جمله کاهش بیش از حد فشار خون ,افزایش ضربان قلب و وازودیلاتوری می گردد. لوزارتان ( کنترل فشار خون ) دیگوسین ( درمان CHF):بعلت تداخل درمتابولیسم کبدی مصرف همزمان باگریب فروت منع شده است. ضد صرع(کاربامازپین): این دارو در درمان صرع وتشنج به کار میرود به علت نزدیک بودن دوز درمانی ودوز سمی(ایندکس درمانی باریک)بهتر است با اب گریب فروت مصرف نشود. ضد جنون(هالوپریدول ,ترازادون ,زولیلن):مصرف توام با عصاره گریب فروت توصیه نمی شود. داروهای سیستم گوارشی(سیزاپراید):افزایش غلظتهای پلاسمایی سیزاپراید بـــاعث عوارض قلبی می گــردد، بنـــابراین افرادی که سیزاپراید دریافـــت می کنند نباید عصاره گریپ فروت مصرف کنند. کاهش دهنده چربی(استاتین ها):استاتینها با مهار آنزیم HMG-COAردوکتـــاز، غلظـــت پـــلاسمایی کلستـــرول را کاهش می دهند. لوستاتین، سیم و استاتین، سری واستاتین و آتورواستاتین توسط سیستم آنزیمیCYP3A4متابولیزه می شوند. مطالعات نشان داده است که عصاره گریپ فروت فراهم زیستی لوستاتین را تا میزان 15 برابر افزایش می دهد. مکانیسم دقیق ایجاد عوارض رابدومیلوز و میوپایتی ناشی از این داروها مشخص نیست. اما به نظر می رســـد غلظـــت پلاسمایی زیاد مهار کننده های HMG-COAردوکتاز عامل مهمی در ایجاد عوارض باشد، بنابراین مصرف استاتینها و عصاره گریپ فروت با احتیاط صورت می گیرد. درمان علامتی انرژی(فکسوفنادین, ترفنادین):ترفنادین از جمله آنتی هیستامین ها، آنتاگونسیت گیرنده H1می باشد. این دارو در دیواره روده توسط آنزیمهای CYPمتابولیزه شده و به متابولیتهای کربوکسیلک فعال از جمله Fexofenadineتبدیـــل می شــود. بــا مصرف این دارو خطر بروز تاکی کاردی بطنی وجود دارد. عصاره گریپ فروت از طریق مهار متابولیسم دارو سبب تجمع ترفنادین در خـــون و افزایش QTمی شـــود. در مورد سایـــر آنتی هیستامین ها از جمله لوراتادین نیز همین تداخل صادق است. داروهای پیونداعضا( ایمنوساپرسانت):سیکلوسپورین یک داروی ایمونوساپرسانت است که خط اول درمان در مراقبت از بیماران بعـــد از پیــوند مغز استخوان می باشد. جذب این دارو از 90-50 درصد متغیر است. به علاوه متابولیسم آن توسط سیستمآنزیمیp450)CYP)در کبد و CYP3A4در روده تحت تاثیر قرار میگیرد.

هورمون:اتینیل استرادیول و پروژسترون خوراکی موجود در قرصهای کنتراستپیو به دلیل اثر عبور اول کبدی دارو فراهم زیستی پایین دارد، بنابراین در مصرف توام آن با عصاره گریپ فروت غلظت خونی آن افزایش می یابد.کورتیکواستیروئید:عصاره گریپ فروت بر متابولیسم پردنیزون و پرودنیزولون ونیز هورمون تیروئید تاثیری ندارد کورتیزول از طریق آنزیم 11 بتاهیدروکسی استروئیددهیدروژناز اکسید شده و به کورتیزون غیرفعال تبدیل می شود، عصاره گریپ فروت این آنزیم را مهار می کند و نسبت کورتیزون به کورتیزول را در ادرار کاهش می دهد.

عصاره گریپ فروت در دوز بالا (بیش از 1 لیتر در روز) ممکن است نقش میترالوکورتیکوئید داشته باشد. مصرف داروها با گریفورت یا عصاره انخودداری نمایید ( جز با نظر پزشک معالج ). برچسبمکمل هایغذایی یا غذاها رامطالعه نمودهومطمئن شوید اب یا عصاره گریفورت درانها کاربردی نداشته است. عوارض جانبی مشاهده شده از دارو را به پزشک یا داروساز گزارش دهید .

به هیچ وجه تا 5 ساعت بعد ازمصرف دارو یا 2 ساعت قبل از آن آب گریفورت میل نفرمائید .

ادامه مطلب از دکتر عابدی فرد:

دکتر سارا عابدي فرد / داروساز

امروزه مصرف گياهان دارويي روبه افزايش ميباشد واگرچه معمولاً ايمن و کم خطر هستند، اما در صورت مصرف همزمان باداروها ممکن است منجر به بروز واکنشهاي ناخواستهيي گردند.
بديهي است که آگاهي از اين تداخلات جهت راهنمايي بيماران، براي پزشک وداروساز مفيد است.



اهم تداخلات شايع که ممکن است راهگشاي بيماران وکادر پزشکي باشد، به شرح زيراست:

داروهاي پائين آورندهي فشارخون:
مصرف همزمان با آب گريپ فروت ممکن است به دليل کاهش متابوليسم دارو،منجر به افزايش اثر داروها گردد.


داروهاي ضدالتهاب غيراستروئيدي (NSAIDS):
همراه باگياهان دارويي که عوارض جانبي گوارشي شناخته شدهيي دارند مثل قهوه وکولا توصيه نميگردد.


کورتيکوستروئيدها مثل پردنيزون وکورتيزون:
همراه با گياهان دارويي تحريک کنندهي سيستم ايمني مثل اکيناسه (Echinacea) و ريشهيشيرينبيان (Licorice Root) ممکن است سبب کاهش اثر ايمونوسوپرسيو داروها گردد.


سيکلوسپورين:
مصـرف آب گريپ فروت ممـکن است سبـب افزايش ميـزان سيکلوسپورين و مصرف علف چاي (ST. John’s wort) منجر به کاهش ميزان سيکلوسپورين ميشود.


ديگوکسين:
مصرف خوراکي آلوئه ورا (Aloe Vera) با تحريک رودهي بزرگ و نشان دادن اثر مسهلي، ممکن است ميزان پتاسيم سرم را کاهش داده و اثر گليکوزيدهاي قلبي را افزايش دهد.
ازمصرف همزمان ديگوکسين با شيرين بيان (Licorice) خودداري شود چون بر اثر خاصيت ديورتيکي شيرين بيان، ميزان پتاسيم خون کاهش يافته و خطر سميت ديگوکسين را افزايش ميدهد.
درصورت مصرف پسيليوم، حداقل فاصله 2ساعت رعايت شود تا کاهش جذب ديگوکسين اتفاق نيافتد.


فنوباربيتال وفنيتوئين:
همراه با روغن گل مغربي (Evenivg Primrose Oil)، روغن گل گاوزبان (Borage Oil) و روغن کشمش سياه (Black Currant Oil) که حاوي GLA (گامالينولنيک اسيد) ميباشند، منع مصرف دارند. زيرا GLA ممکن است آستانهي حملهي صرعي را کاهش دهد.


وارفارين:
ازمصرف همزمان باگياهاني که تجمع پلاکتي راکاهش ميدهند (رقيق کنندههاي خون) اجتناب شود چون ممکن است منجر به خونروي گردد. اين گياهان عبارتند از سير (Garlic)، پوست بيد سفيد (White Willow Bark)، روغن تخم کتان (Flaxseed Oil)، گل مينا (Feverfew) و جينکوبيلوبا (Ginkgo Biloba). در صورت نياز به مصرف اين گياهان، بايد بانظر پزشک دوز دارويي را کاهش داد.
مصرف سبزيهاي برگ سبز تيره، چاي سبز به ميزان زياد، ممکن است سبب کاهش فعاليت ضد انعقادي وارفارين گردد

مریم مرادیان نیری تداخل دارو و غذا

آب گریپفروت و مشکلات قلبی

مصرف آب گریپفروت با بسیاری از داروها ممنوع است. «گریپفروت» حاوی ترکیبهایی است که میزان جذب برخی داروها از جمله داروهای کاهنده چربی خون را از طریق دستگاه گوارش بالا میبرد. مصرف داروهایی مثل سیمواستاتین با آب گریپفروت میتواند باعث افزایش غلظت خونی آن تا 15 برابر و مشکلات عضلانی شود. مصرف داروهای درمانگر سوزش سر دل مثل داروی سیزاپراید هم با این آبمیوه ممنوع است زیرا میتواند باعث افزایش ضربان قلب شود.

به طور کلی بهتر است تا 2 ساعت قبل از مصرف این داروها آب گریپفروت ننوشید و در صورتی که پزشک برایتان داروها را تجویز کرد، در روز بیش از 250 سیسی از این آبمیوه ننوشید.

کشف علت تداخل گریپفروت با داروها

به گزارش هلث دی، محققان دریافتهاند موادی بنام فورانوکومارینها در آب گریپفروت وجود دارد که در صورت مصرف این میوه با برخی داروها اثرات جانبی ایجاد میکند. یافته فوق امکان تولید گریپفروتی که فاقد این مواد باشد با افزودن آنها به برخی داروها برای افزایش اثر داروییشان را فراهم میسازد. به گفته سرپرست این تحقیق دکتر پل واتکین از دانشگاه کارولینای شمالی تصور بر این بود فلاوونوئیدها که طعم تلخ گریپفروت را سبب میشوند باعث تداخل دارویی میشوند.

این مطالعه نشان میدهد اگر همه این مواد را در میوه باقی گذاشته و تنها گروه فورانوکومارینها را از آن خارج کنید گریپفروت این ویژگی خود را از دست میدهد. در این حالت آب گریپفروت مانند آب پرتقال میشود و این کاملاً روشن میسازد که مواد فوق جزء فعال این آب میوه هستند.

تأثیر شیرینبیان به علت داشتن ترکیبات خاصی که دارد و با مهار سدیم و دفع

پتاسیم، فشارخون را بالا میبرد. به همین دلیل، مصرف آن عوارض ثانویه

کورتونها (مثل پوکی استخوان، ورم و آب سیاه) را بالا میبرد

به گفته این محقق یافته فوق از جهات مختلف حائز اهمیت است. اول آن که از این پس تولید کنندگان آب میوه میتوانند محصولاتی را تولید کنند که فاقد این گروه مواد باشد و لذا از اثر تداخل دارویی آن جلوگیری نمایند. دوم آن که محققان میتوانند میوه های دیگر را نیز از لحاظ داشتن فورنوکومارینها مورد بررسی قرار دهند و ببینند آیا در سایر میوهها نیز همین اثر را اعمال میکند. و بالاخره این که متخصصان داروسازی میتوانند از مواد فوق برای افزایش توانایی داروها برای ورود به جریان خون استفاده کنند. تأثیر آب گریپفروت این است که ورود داروها به بدن را افزایش میدهد و در صورت کنترل میتواند تأثیر قابل توجهی باشد.

قهوه

ضددردهای غیر مخدر و کافئین

کافئین موجود در قهوه، چای یا نوشیدنیهای کولادار میزان جذب استامینوفن را افزایش میدهد و دوز بالای این ترکیب باعث آسیبهای کبدی میشود. مصرف برخی داروها با نوشیدنیهای کافئیندار نیز میتواند علایمی مانند لرزش، تعریق و لکنت در فرد ایجاد کند. مثلاً هرگز نباید داروهای ضدآسم مثل تئوفیلین را با نوشیدنیهای حاوی کافئین خورد.

به طور کلی اگر دارو مصرف میکنید، خوردن چای، قهوه و نوشیدنیهای کولادار را به یک فنجان تا یک لیوان در روز کاهش دهید و بین ساعتهای مصرف دارو و این نوشیدنیها فاصلهای طولانی در نظر بگیرید.

داروهای ضدافسردگی و پنیر

داروهای ضدافسردگی با هیچ یک از انواع پنیرها سازگاری ندارند. برخی از پنیرها از جمله موزارلا حاوی ترکیبی شیمیایی به نام «تیرامین» هستند.

مصرف زیاد تیرامین با داروهای ضدافسردگی یا آنتیبیوتیکهایی مثل لینزولید که هنگام ابتلا به عفونتهای شدید ریوی و پوستی تجویز میشوند، میتواند باعث افزایش شدید فشارخون شود.

پس اگر تحت درمان با داروهای ضدافسردگی یا آنتیبیوتیک هستید، مصرف پنیر را کاهش دهید. فراموش نکنید سسسویا و ماءالشعیر هم سرشار از تیرامین هستند.

بروکلی

داروهای ضدانعقاد خون و بروکلی

مصرف بروکلی و کلم برای کسانی که تحت درمان با داروهای ضدانعقاد خوراکی مثل «وارفارین» هستند، ممنوع است چون این سبزیها حاوی ویتامین K هستند که آثار ضدانعقادی را کاهش میدهند.

اگر فردی که داروهای ضدانعقادی مصرف میکند، بروکلی یا کلم بخورد، احتمال شکلگیری لختههای خونی در او وجود دارد. این مواد غذایی میزان تأثیر استامینوفن را که برای تسکین درد و کاهش تب تجویز میشود، پایین میآورند. اسفناج، آووکادو و کاهو نیز منابع ویتامین K هستند.

شیر و آنتیبیوتیکها

نوشیدن شیر همراه برخی داروها به پوست و مجاری ادراری آسیب میزند زیرا کلسیم شیر تأثیر برخی داروها به خصوص آنتیبیوتیکهایی که برای مقابله با عفونتهای پوستی و ادراری تجویز میشوند را کاهش میدهد.

اگر پزشک برای درمان بیماری پوستی شما آنتیبیوتیک «تتراسایکلین» یا آنتیبیوتیکهای مورد استفاده در عفونتهای مجاری ادراری تجویز کرده است، آن را همراه شیر یا بلافاصله بعد از مصرف شیر نخورید.

شیر حتی میتواند اثر آسپیرین را هم کاهش دهد زیرا مصرف زیاد آن میزان اسیدیته ادرار را تغییر میدهد و باعث دفع بیشتر دارو میشود. بهتر است بین مصرف محصولات لبنی به خصوص شیر و این داروها 2 ساعت فاصله بیندازید.

دم کرده شیرین بیان

داروهای ضدفشارخون و شیرینبیان

تأثیر شیرینبیان به علت داشتن ترکیبات خاصی که دارد و با مهار سدیم و دفع پتاسیم، فشارخون را بالا میبرد. به همین دلیل، مصرف آن عوارض ثانویه کورتونها (مثل پوکی استخوان، ورم و آب سیاه) را بالا میبرد.

مصرف این دارو با ادرارآورها نیز ممنوع است زیرا باعث دفع پتاسیم میشود و کمبود پتاسیم عامل بروز مشکلاتی در ریتم ضربان قلب خواهد شد.

توصیه میشود اگر تحت درمانهای دارویی هستید، بیش از 10 گرم گیاه شیرینبیان به شکل پاستیل، شکلات و چای یا سایر نوشیدنیها، مصرف نکنید.

چگونه جلوی تداخلات دارویی غذایی را بگیریم؟

میتوان در این مورد از پزشک متخصص یا داروساز سؤال کرد. وقتی داروی جدیدی برایتان تجویز میشود، حتماً از پزشک در مورد تداخلات دارویی غذایی مربوط به آن بپرسید.

اقدام بعد، مطالعه دقیق دستورالعمل موجود در بستهبندی داروست و بهترین کار این است که در هر صورت داروها را فقط با آب ساده بخورید.

فراموش نکنید هرگز چند دارو و حتی مکملها را هم نباید با یکدیگر مصرف کرد. مخلوط کردن مواد داخل کپسولها نیز جز با تجویز پزشک کار صحیحی نیست.


آدرس مطب : 1
تلفن : 1 - 1

نظرات کاربران درباره این مطلب :

بهرام [ 1393-09-07 ]
از مطالب بسیار مفید و علمی شما استفاده کردم. لازم است از زحمات شما صمیمانه تشکر کنم.

لیلا باقری [ 1392-12-05 ]
عالی بود

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
با پوکی استخوان مقابله کخواص سبزیجات خاصسوالات پزشکینمیخوام چاق باشم قسمت سوصفحه اصلینمیخوام چاق باشم قسمت دونمیخوام چاق باشم قسمت اوبا پوکی استخوان مقابله کمقالاتویتامین ب 12چرا وزنم کم نمیشه؟دریافت مازاد مکملهانقش تغذیه در پیشگیری از خطر قرصهاي لاغريجدول مقدار سدیم .پتاسیم.فتغذیه در بیماری نقرستغذیه و سرطانتعریف و علایم افزایش فشاتداخل غذا و دارو 2سایتهای دیگرتداخل دارو با کلسیمپیامهای کاربرانتداخل دارو و غذااساسنامه انجمن حمایت از گوجه فرنگی ـ 1تغذیه در ورزشکارانگوجه فرنگي ـ 2سوالات همایش شهر چمگردانتغذیه و فشارخونارزش غذائیکارگاه آموزش شهر خوانسارتاثیر مصرف مغز دانه ها برچای را تنها نیم ساعت پس ابیش فعالی و تغذیه