رژیم غذایی برای پانکراتیت | کد Pa۲۰۱

آقای ۶۰ ساله، کارمند با تشخیص پانکراتیت به کارشناس تغذیه ما مراجعه کرده است، با نظریه پزشک معالج ایشان میتواند از راه دهانی تغذیه کند و مشکلی برای خورن غذا ندارد، بیمار یک سال سابقه هایپرلیپیدمی و چربی خون بالا را دارد و آترواستاتین مصرف میکند.بیمار مشکل دیگری ندارد و فقط اندکی درد در ناحیه شکم خود احساس میکند.رژیم غذایی مناسب برای ایشان و بهبود بیماری پانکراتیت ایشان به شرح زیر تظیم شده است:

اطلاعات اختصاصی مورد نیاز در تنظیم رژیم غذایی

مشخصات فردی

بیماری ها

داروها و مکمل های مصرفی

حساسیت های غذایی

میزان فعالیت و استراحت

هشدار

این رژیم غذایی بر اساس فردی و شرایط فعلی ایشان نوشته شده و برای عموم و شرایط مشابه قابل استفاده نیست، لطفا از توصیه رژیم غذایی برای افراد در حالت های مشابه خودداری نمایید.

برنامه غذایی پانکراتیت | هفته اول

روز اول

روز دوم

روز سوم

روز چهارم

روز پنجم

روز ششم

روز هفتم

لیست جانشینی غذا برای درمان پانکراتیت

گروه لبنیات

گروه سبزیجات

گروه میوه ها

گروه نان و غلات

گروه گوشت

گروه چربی

غذاهای آزاد

۱ لیوان شیرکم چرب ۱% یا ۲۴۰ سی سی

۰/۷ لیوان ماست یا ۷ قاشق غذاخوری

۲ لیوان دوغ

۰/۲۵ لیوان کشک مایع یا ۳ عدد کشک جامد کوچک
نصف لیوان سبزیجات پخته شده یا ۱ لیوان سبزیجات خام میباشد.

۱/۲ لیوان آب سبزیجات مثل کرفس، هویج

سبزی خوردن

سبزی خورشتی

سبزی کوکویی

لوبیا سبز

قارچ

گوجه فرنگی

خیار

فلفل سبز

کاهو

تره فرنگی

اسفناج

ریواس

کرفس

شلغم

چغندر

هویج 
۱ عدد سیب کوچک یا ۱۲۰ گرم

۱ عدد گرتقال متوسط یا ۱۸۰ گرم

۲ عدد خرمالو متوسط

۴ عدد زردالوی تازه

۱۷ حبه انگور یا ۹۰ گرم

۱ عدد گلابی متوسط یا ۱۲۰ گرم

۱۲ عدد گیلاس یا آلبالو

۱ عدد هلو متوسط یا ۱۸۰ گرم

۱ عدد شلیل کوچک یا ۱۲۰ گرم

۰/۵ لیوان توت تازه

۱ عدد موز کوچک یا ۱۲۰ گرم

۰/۵ لیوان خربزه یا طالبی خورد شده

۱ عدد کیوی متوسط یا ۱۰۰ گرم

۲ عدد نارنگی کوچک یا ۱۸۰ گرم

۱/۵ لیوان هندوانه خرد شده یا یک مکعب ۱۵*۱۵*۱۵

۳ عدد خرما

۰/۵ لیوان انواع کمپوت

۰/۵ لیوان آناناس

۰/۵ لیوان انواع آبمیوه ها

۰/۳ لیوان آب انگور

۴ عدد آلو متوسط

۰/۵ عدد انار

۰/۲۵ لیوان میوه های خشک شده

۲ قاشق غذاخوری کشمش یا توت خشک شده  

۱/۵ عدد انجیر خشک

۲۰ گرم لواشک  
۳۰ گرم انواع نان

۷۰ گرم برنج پخته شده یا ۵ قاشق غذاخوری سر خالی 

۷۰ گرم ماکارونی پخته شده یا ۵ قاشق غذاخوری

۸۰ گرم سیب زمینی آب پز یا یک عدد سیب زمینی کوچک

۲ لیوان پفیلا بسیار کم چرب

۱ عدد بلال

۱ لیوان کدو تنبل

۰/۵ لیوان باقلا سبز

۳ قاشق غذاخوری ذرت پخته شده

۳ قاشق غذاخوری جوانه گندم

نصف لیوان بلغور پخته شده

نیم کاسه ماست خوری شله زرد یا ۳ قاشق غذاخوری

۰/۵ لیوان شیر برنج بدون شکر

۰/۵ لیوان حبوبات پخته شده*


*حبوبات به دلیل پروتیین بالا ۱ واحد از گروه گوشت ها نیز محاسبه میگردند.  
۳۰ گرم انواع گوشت یا ۱ قوطی کبریت

۳۰ گرم میگو یا ماهی

۱ عدد تخم مرغ آب پز یا ۲ عدد سفیده

۳۰ گرم پنیر یا ۱ قوطی کبریت

۱/۴ سیخ کباب برگ یا ۱/۳ سیخ کباب کوبیده

۱/۲ ران مرغ یا ۱/۳ سینه مرغ یا ۱/۴ سیخ جوجه کباب

۱/۶ تن ماهی

۰/۵ لیوان شیر سویا

۰/۵ لیوان حبوبات پخته شده*





*حبوبات به علت محتوای کربوهیدراتی بالا ۱ واحد از گروه کربوهیدرات نیز محاسبه میگردد. 
۱ قاشق مرباخوری روغن

۱۰ عدد زیتون سبز یا ۸ عدد زیتون سیاه

۶ عدد بادام

۲ عدد گردو

۵ عدد فندق

۱۰ عدد بادام زمینی

۴ عدد بادام هندی

۱ قاشق غذاخوری کنجد یا پودر نارگیل

۱ قاشق غذاخوری مغز انواع تخمه ها( آفتابگردان، کدو، هندوانه و ... )
اقلام زیر را میتوانید روزانه در حد متعادل مصرف نمایید:

آبلیمو

چای

سرکه

پودر سیر

ادویه ها

سبزیجات معطر

سس کوجه فرنگی

برنامه غذایی برای پانکراتیت | توصیه های اختصاصی

وعده های اصلی رژیم غذایی خود را در صورت اذیت شدن و عود کردن پانکریت در حجم کم و دفعات بیشتر مصرف نمایید، به طور مثال ناهار یا شام خود را به دو بخش تقسیم نمایید و با فاصله ۱ تا ۲ ساعت صرف نمایید.

غذها را به آهستگی میل نمایید و کاملا بجوید، این امر به شما کمک میکند که زودتر احساس سیری به شما دست دهد و در گرفتن رژیم غذایی دچار مشکل نشوید.

از مصرف غذا در هنگام تماشای تلوزیون خودداری کنید، زیرا ممکن است بیش از اندازه قرار داده شده در رژیم غذایی، غذا مصرف کنید.

از مصرف پوست مرغ و ماهی و چربی گوشت ها در رژیم غذایی پانکراتیت پرهیز نمایید.

میزان روغن در رژیم غذایی شما باید بسیار کم باشد.به گونه ای که در هر وعده اصلی نهایتا یک قاشق غذاخوری روغن برای طبخ غذا استفاده شود.

روغن های موجود در رژیم غذایی شما باید بیشتر از نوع غیر اشباع باشد و بهترین روغن ها برای مصرف در رژیم غذایی روغن زیتون و کلزا میباشد.

تا حد امکان از مصرف غذاهای سرخ کرده در رژیم غذایی خود بپرهیزید و بیشتر  غذا ها را به صورت آب پز و بخار پز مصرف نمایید.

مصرف سبزیجات در رژیم غذایی شما آزاد است و باید همراه هر وعده غذایی خورده شود.

نوشیدنی های الکلی سبب تشدید پانکراتیت میشوند و باید از رژیم غذایی برای پانکراتیت حذف شود.

علاوه بر رعایت رژیم غذایی، روزانه حداقل نیم ساعت ورزش داشته باشید و به تدریج آن را یه یک ساعت در روز افزایش دهید.

با توجه به چربی بالا در گوشت های قرمز حتی الامکان گوشت های مصرفی در رژیم غذایی از نوع گوشت سفید مثل مرغ یا ماهی باشد.

در صورت ایجاد نفخ به واسطه مصرف سبزی در رژیم غذایی، سبزی ها را پخته و یا نوع نفاخ آن را مصرف نکنید.

از قرار دادن غذاهای پر ادویه در رژیم غذایی خود بپرهیزید.

حبوبات
نیز قبل از مصرف به مدت ۲۴ ساعت در آب خیسانده شوند و سپس مصرف نمایید.

در صورت تشدید علایم لبنیات را از رژیم غذایی خود حذف و با کارشناس تغذیه خود برای تعیین جایگرین تماس برقرار کنید.

پانکراتیت | التهاب پانکراس

پانکراتیت چیست؟

علل پانکراتیت

درمان پانکراتیت

پانکراتیت هنگامی رخ میدهد که لوزالمعده (پانکراس)، دچار التهاب میشود. لوزالمعده در جریان این عارضه، به تدریج توانایی خود در تولید آنزیمهای هضم کننده و هورمونهای لازم برای سلامت بدن را از دست میدهد. پس در واقع پانکراتیت التهاب لوزالمعده است .لوزالمعده غده بزرگی در پشت معده و نزدیک به دوازدهه ، قسمت اول روده کوچک است .پانکراس دارای دونوع سلول است که شامل سلولهای تولید کننده آنزیمهای گوارشی و سلول های تولید کننده هورمون های تنظیم کننده قند خون.
لوزالمعده آنزیم های گوارشی را از طریق یک لوله به نام مجرای لوزالمعده به ابتدای روده بزرگ می ریزد .اگر این آنزیم‌ها به جای دوزادهه، در داخل بافت پانکراس فعال شوند، شروع به از بین بردن و هضم بافت خود پانکراس کرده که به اصطلاح "پانکراتیت" یا " التهاب لوزالمعده" نامیده می ‌شود.
دو نوع پانکراتیت داریم که شامل نوع حاد و نوع مزمن پانکراتیت میباشد.
عواملی چون اختلالات مادرزادی، عفونت‌های ویروسی، ضربه‌های شکمی، الکل، سنگ‌های صفراوی، افزایش چربی خون ، بعضی داروها و برخی عوامل دیگر موجب ایجاد پانکراتیت حاد میشوند و در صورت عدم درمان پانکراتیت حاد و تداوم آسیب های وارده به پانکراس به مرور زمان پانکراتیت مزمن شکل میگیرد و در نهایت ممکن است به دلیل تداوم بیماری و درمان نشدن آن سرطان لوزالمعده به دنبال پانکراتیت مزمن ایجاد شود.
پانکراتیت میتواند بر اثر یک ناهنجاری مادرزادی یا ژنتیکی شکل گرفته باشد و یا مصرف برخی دارو ها و شیمی درمانی موجب التهاب پانکراس شود. برخی عفونت های ویرسی و بیماری ها نیز میتوانند موجب پانکراتیت شوند مثل اوریون، یکی دیگر از علل پانکراتیت آسیب های ناگهانی مثل ضربه های وارده به شکم یا تصادف و آسیب به پانکراس میباشد،سطح بالای تری گلیسیرید و چربی نیز متواند موجب انسداد مجاری پانکراس شوند، با این وجود دلایل اصلی پانکراتیت حاد شامل موارد زیر میاشد:
سنگ های صفراوی
: سنگ های صفرایی یکی از شایع‌ترین دلایل پانکراتیت هستند. سنگ های صفراوی بر اثر رسوب چربی ها و کلسترول در کیسه صفرا شکل می گیرند. اگر این سنگ ها از کیسه صفرا خارج شوند و مجرای لوزالمعده را مسدود سازند آنزیم های گوارشی تولید شده در لوزالمعده که در حالت عادی برای کمک به گوارش مواد غذایی در روده ها ترشح می شوند، فعال شده و گوارش خود لوزالمعده را آغاز می کنند و در نهایت موجب پانکراتیت میگردند.
مصرف الکل
: نحوه تاثیر و مکانیسم تاثیر الکل بر روی پانکراس کاملا مشخص نیست اما چیزی که واضح است این است که مصرف الکل باعث پانکراتیت یا التهاب پانکراس میشود و در افرادی که الکل مصرف میکنند به طور معنی داری ابتلا به پانکراتیت بیشتر است.
آنزیم تریپسین: تریپسین آنزیمی است که توسط پانکراس تولید میشود و به روده باریک برای کمک به گوارش و هضم غذا استفاده میشود، با این وجود اگر اشتباها آنزیم در داخل پانکراس فعال شود موجب خودتخریبی پانکراس و در نتیجه پانکراتیت میشود.
با ادامه روند بیماری و عدم کنترل کامل پانکراتیت حاد طی حملات مکرر پانکراتیت حاد، پانکراتیت مزمن شکل میگردد.
در نتیجه در زمره افرادی که بیشتر در معرض پانکراتیت قرار دارند میتوان به افراد الکلی، کسانی که چربی خون بالا دارند، افراد مبتلا به بیماری صفراوی، افرادی که دخانیات استعمال میکندد و سالمندان اشاره کرد.
با نگاهی اجمالی به علل ایجاد پانکراتیت میبینیم که علل اصلی پانکراتیت به رژیم غذایی و سبک زندگی فرد بستگی دارد و در صورت نداشتن بیماری ژنتیکی با بیماری زمینه ای میتوان با رعایت یک رژیم غذایی سالم و صحیح از بروز بیماری جلوگیری کرد.
درمان پانکراتیت بسته به نوع آن و علت اصلی بیماری متفاوت است و ممکن است نیز به بستری در بیمارستان داشته باشد و یا درمان خانگی برای آن کافی باشد.
از آنجا که پانکراس یکی از تولید کنندگان آنزیم های گوارشی است و التهاب آن موجب اختلال در تولید این آنزیم ها و عملکرد گوارش میشود نیاز است تا یک رژیم غذایی متناسب برای بیماری و رژیم غذایی برای کاهش التهاب پانکراس به بیمار داده شود.دریافت یک رژیم غذایی مناسب و خوب میتواند مقدار زیادی از عوارض و آقار ناشی از پانکراتیت را کاهش داده و موجب بهبود وضعیت زندگی بیمار گردد.
افراد مبتلا به پانکراتیت بیشتر در جذب چربی ها اختلال پیدا میکنند و نباید در رژیم غذایی آنها چربی زیادی استفاده شود، غذاهای نفاخ هم به علت فشار بر روی پانکراس و تشدید پانکراتیت باید در رژیم غذایی پانکراتیت محدود و ممنوع گردند.
در رژیم غذایی پانکراتیت افراد باید وعده های خود را در دفعات بیشتر و حجم کمتر مصرف نمایند، در صورت عمدم تحمل وعده های اصلی میتوانند هر وعده در رژیم غذایی را به دو وعده کوچکتر به فاصله یک ساعت میل نمایند، چیزی که اهمیت دارد این است که مواد غذایی نوشته شده در رژیم غذایی به طور کامل مصرف شوند تا از سوءتغذیه بیمار جلوگیری کند.
رژیم غذایی پانکراتیت باید کم چرب باشد، چربی در رژیم غذایی باعث افزایش ترشح هورمون های پانکراس و تشدید پانکراتیت میشود.
سبزی های مصرفی در رژیم غذایی پانکراتیت بهتر است بیشتر از نوع سبزیجات برگی باشد، سبزیجات نفاخ باعث تشدید بیماری میشود و ایجاد درد میکند، کلیه سبزی ها و میوه های مصرفی در رژیم غذایی پانکراتیت باید به خوبی جویده شوند.
لبنیات موجود در رژیم غذایی محدود است، همچنین باید لبنیاتی ک در رژیم غذایی پانکراتیت مصرف میشود از نوع کم چرب باشد.در صورت تشدید علائم بیماری لبنیات باید موقتا از رژیم غذایی حذف گردند.
بیمار مبتلا به پانکراتیت باید مراقب ویتامین های محلول در چربی باشد، از آنجا که این ویتامین ها از رژیم غذایی جذب نمیشوند باید در صورت نیاز و تشخیص کارشناس تغذیه مولتی ویتامین را همراه رژیم غذایی خود مصرف کند.
از آنجا که بیماران مبتلا به پانکریت مستعد از دست دادن آب هستند نیاز است که مایعات در رژیم غذایی برای پانکریت به اندازه کافی مصرف شود و در رژیم غذایی آنها سبزیجاتی مثل خیار که آب زیادی دارد مصرف شود.
بیماران پانکریت چون نمیتوانند به اندازه کافی در رژیم غذایی خود لبنیات مصرف کنند نیاز است تا برای جبران کمبود کلسیم در رژیم غذایی از قرص های مکمل کلسیم همراه رژیم غذایی خود استفاده کنند.

پانکراتیت | التهاب پانکراس

پانکراتیت چیست؟

علل پانکراتیت

درمان پانکراتیت

پانکراتیت هنگامی رخ میدهد که لوزالمعده (پانکراس)، دچار التهاب میشود. لوزالمعده در جریان این عارضه، به تدریج توانایی خود در تولید آنزیمهای هضم کننده و هورمونهای لازم برای سلامت بدن را از دست میدهد. پس در واقع پانکراتیت التهاب لوزالمعده است .لوزالمعده غده بزرگی در پشت معده و نزدیک به دوازدهه ، قسمت اول روده کوچک است .پانکراس دارای دونوع سلول است که شامل سلولهای تولید کننده آنزیمهای گوارشی و سلول های تولید کننده هورمون های تنظیم کننده قند خون.
لوزالمعده آنزیم های گوارشی را از طریق یک لوله به نام مجرای لوزالمعده به ابتدای روده بزرگ می ریزد .اگر این آنزیم‌ها به جای دوزادهه، در داخل بافت پانکراس فعال شوند، شروع به از بین بردن و هضم بافت خود پانکراس کرده که به اصطلاح "پانکراتیت" یا " التهاب لوزالمعده" نامیده می ‌شود.
دو نوع پانکراتیت داریم که شامل نوع حاد و نوع مزمن پانکراتیت میباشد.
عواملی چون اختلالات مادرزادی، عفونت‌های ویروسی، ضربه‌های شکمی، الکل، سنگ‌های صفراوی، افزایش چربی خون ، بعضی داروها و برخی عوامل دیگر موجب ایجاد پانکراتیت حاد میشوند و در صورت عدم درمان پانکراتیت حاد و تداوم آسیب های وارده به پانکراس به مرور زمان پانکراتیت مزمن شکل میگیرد و در نهایت ممکن است به دلیل تداوم بیماری و درمان نشدن آن سرطان لوزالمعده به دنبال پانکراتیت مزمن ایجاد شود.
پانکراتیت میتواند بر اثر یک ناهنجاری مادرزادی یا ژنتیکی شکل گرفته باشد و یا مصرف برخی دارو ها و شیمی درمانی موجب التهاب پانکراس شود. برخی عفونت های ویرسی و بیماری ها نیز میتوانند موجب پانکراتیت شوند مثل اوریون، یکی دیگر از علل پانکراتیت آسیب های ناگهانی مثل ضربه های وارده به شکم یا تصادف و آسیب به پانکراس میباشد،سطح بالای تری گلیسیرید و چربی نیز متواند موجب انسداد مجاری پانکراس شوند، با این وجود دلایل اصلی پانکراتیت حاد شامل موارد زیر میاشد:
سنگ های صفراوی
: سنگ های صفرایی یکی از شایع‌ترین دلایل پانکراتیت هستند. سنگ های صفراوی بر اثر رسوب چربی ها و کلسترول در کیسه صفرا شکل می گیرند. اگر این سنگ ها از کیسه صفرا خارج شوند و مجرای لوزالمعده را مسدود سازند آنزیم های گوارشی تولید شده در لوزالمعده که در حالت عادی برای کمک به گوارش مواد غذایی در روده ها ترشح می شوند، فعال شده و گوارش خود لوزالمعده را آغاز می کنند و در نهایت موجب پانکراتیت میگردند.
مصرف الکل
: نحوه تاثیر و مکانیسم تاثیر الکل بر روی پانکراس کاملا مشخص نیست اما چیزی که واضح است این است که مصرف الکل باعث پانکراتیت یا التهاب پانکراس میشود و در افرادی که الکل مصرف میکنند به طور معنی داری ابتلا به پانکراتیت بیشتر است.
آنزیم تریپسین: تریپسین آنزیمی است که توسط پانکراس تولید میشود و به روده باریک برای کمک به گوارش و هضم غذا استفاده میشود، با این وجود اگر اشتباها آنزیم در داخل پانکراس فعال شود موجب خودتخریبی پانکراس و در نتیجه پانکراتیت میشود.
با ادامه روند بیماری و عدم کنترل کامل پانکراتیت حاد طی حملات مکرر پانکراتیت حاد، پانکراتیت مزمن شکل میگردد.
در نتیجه در زمره افرادی که بیشتر در معرض پانکراتیت قرار دارند میتوان به افراد الکلی، کسانی که چربی خون بالا دارند، افراد مبتلا به بیماری صفراوی، افرادی که دخانیات استعمال میکندد و سالمندان اشاره کرد.
با نگاهی اجمالی به علل ایجاد پانکراتیت میبینیم که علل اصلی پانکراتیت به رژیم غذایی و سبک زندگی فرد بستگی دارد و در صورت نداشتن بیماری ژنتیکی با بیماری زمینه ای میتوان با رعایت یک رژیم غذایی سالم و صحیح از بروز بیماری جلوگیری کرد.
درمان پانکراتیت بسته به نوع آن و علت اصلی بیماری متفاوت است و ممکن است نیز به بستری در بیمارستان داشته باشد و یا درمان خانگی برای آن کافی باشد.
از آنجا که پانکراس یکی از تولید کنندگان آنزیم های گوارشی است و التهاب آن موجب اختلال در تولید این آنزیم ها و عملکرد گوارش میشود نیاز است تا یک رژیم غذایی مناسب و رژیم غذایی برای کاهش التهاب پانکراس به بیمار داده شود.دریافت یک رژیم غذایی متاسب و خوب میتواند مقدار زیادی از عوارض و آقار ناشی از پانکراتیت را کاهش داده و موجب بهبود وضعیت زندگی بیمار گردد.
افراد مبتلا به پانکراتیت بیشتر در جذب چربی ها اختلال پیدا میکنند و نباید در رژیم غذایی آنها چربی زیادی استفاده شود، غذاهای نفاخ هم به علت فشار بر روی پانکراس و تشدید پانکراتیت باید در رژیم غذایی پانکراتیت محدود و ممنوع گردند.
در رژیم غذایی پانکراتیت افراد باید وعده های خود را در دفعات بیشتر و حجم کمتر مصرف نمایند، در صورت عمدم تحمل وعده های اصلی میتوانند هر وعده در رژیم غذایی را به دو وعده کوچکتر به فاصله یک ساعت میل نمایند، چیزی که اهمیت دارد این است که مواد غذایی نوشته شده در رژیم غذایی به طور کامل مصرف شوند تا از سوءتغذیه بیمار جلوگیری کند.
رژیم غذایی پانکراتیت باید کم چرب باشد، چربی در رژیم غذایی باعث افزایش ترشح هورمون های پانکراس و تشدید پانکراتیت میشود.
سبزی های مصرفی در رژیم غذایی پانکراتیت بهتر است بیشتر از نوع سبزیجات برگی باشد، سبزیجات نفاخ باعث تشدید بیماری میشود و ایجاد درد میکند، کلیه سبزی ها و میوه های مصرفی در رژیم غذایی پانکراتیت باید به خوبی جویده شوند.
لبنیات موجود در رژیم غذایی محدود است، همچنین باید لبنیاتی ک در رژیم غذایی پانکراتیت مصرف میشود از نوع کم چرب باشد.در صورت تشدید علائم بیماری لبنیات باید موقتا از رژیم غذایی حذف گردند.
بیمار مبتلا به پانکراتیت باید مراقب ویتامین های محلول در چربی باشد، از آنجا که این ویتامین ها از رژیم غذایی جذب نمیشوند باید در صورت نیاز و تشخیص کارشناس تغذیه مولتی ویتامین را همراه رژیم غذایی خود مصرف کند.
از آنجا که بیماران مبتلا به پانکریت مستعد از دست دادن آب هستند نیاز است که مایعات در رژیم غذایی پانکراتیت به اندازه کافی مصرف شود و در رژیم غذایی آنها سبزیجاتی مثل خیار که آب زیادی دارد مصرف شود.
بیماران پانکریت چون نمیتوانند به اندازه کافی در رژیم غذایی خود لبنیات مصرف کنند نیاز است تا برای جبران کمبود کلسیم در رژیم غذایی از قرص های مکمل کلسیم همراه رژیم غذایی خود استفاده کنند.

رژیم غذایی مناسب برای پانکراتیت | میانگین هفتگی | کد Pa۲۰۱

تمامی حقوق این سایت متعلق به کلینیک تغذیه و رژیم درمانی میباشد. ©